Η σύγκρουση για το μέλλον των Αγράφων περνά πλέον σε θεσμικό και νομικό επίπεδο. Ο Δήμος Αγράφων ανακοίνωσε την προσφυγή του στο Συμβούλιο της Επικρατείας, μετά την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για τα μεγάλης κλίμακας έργα αντλησιοταμίευσης στις θέσεις Καμαράκι, Κανδήλι και Τρίκορφο.
Δεν πρόκειται για μια «τυπική» εξέλιξη. Πρόκειται για μια απόφαση που, σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, ελήφθη αγνοώντας ξεκάθαρα τη θέση των τοπικών κοινωνιών. Και αυτό είναι που μετατρέπει ένα ενεργειακό έργο σε πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα πρώτης γραμμής.
Τα συγκεκριμένα έργα, με ισχύ που φτάνει αθροιστικά σε επίπεδα γιγαβάτ, δεν είναι απλές παρεμβάσεις υποδομών. Είναι βαριές χωροθετήσεις που επηρεάζουν άμεσα το φυσικό τοπίο, τους υδάτινους πόρους και τη ζωή σε ορεινές κοινότητες που ήδη δοκιμάζονται από εγκατάλειψη και δημογραφική πίεση. Η περιοχή γύρω από τη Λίμνη Κρεμαστών δεν είναι ένας «κενός χώρος» στον ενεργειακό χάρτη – είναι ένα ζωντανό οικοσύστημα και μια ιστορική ενότητα ανθρώπων και τόπου.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό, αλλά ενοχλητικό: μπορεί να υπάρξει «πράσινη ανάπτυξη» χωρίς κοινωνική συναίνεση; Η ταχύτητα με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι προκαλεί εύλογες απορίες. Όταν διαδικασίες που υποτίθεται ότι ενσωματώνουν διαβούλευση ολοκληρώνονται με τέτοια επιτάχυνση, τότε η έννοια της συμμετοχής αδειάζει από περιεχόμενο.
Από την άλλη, κανείς δεν αμφισβητεί ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Η αντλησιοταμίευση αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη σταθερότητα του συστήματος και την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών. Όμως εδώ βρίσκεται η λεπτή γραμμή: άλλο η ανάγκη για ενέργεια και άλλο η επιβολή σχεδιασμών χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τους ανθρώπους που επηρεάζονται.
Ο Δήμος Αγράφων δεν λέει «όχι σε όλα». Λέει «όχι έτσι». Και αυτή η διάκριση έχει σημασία. Γιατί αν χαθεί, τότε κάθε τοπική αντίδραση μπορεί εύκολα να απαξιωθεί ως αντι-αναπτυξιακή, ακόμη κι όταν θέτει εύλογα ερωτήματα για την κλίμακα, τη χωροθέτηση και τις επιπτώσεις των έργων.
Η προσφυγή στο ΣτΕ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο. Δεν είναι μόνο μια νομική μάχη για συγκεκριμένες άδειες. Είναι μια δοκιμασία για το πώς αντιλαμβανόμαστε τη σχέση κράτους, επενδύσεων και τοπικών κοινωνιών. Είναι ένα τεστ για το αν η περιφέρεια έχει φωνή ή απλώς φιλοξενεί αποφάσεις που λαμβάνονται αλλού.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν αυτή η υπόθεση θα εξελιχθεί σε μια ακόμα τυπική αντιπαράθεση ή αν θα λειτουργήσει ως σημείο καμπής. Γιατί το διακύβευμα δεν είναι μόνο τα έργα σε Καμαράκι, Κανδήλι και Τρίκορφο.
Είναι το αν τα Άγραφα θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται ως χώρος προς αξιοποίηση — ή ως τόπος με λόγο, ταυτότητα και δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον του.
